Хол замд бензин бага идүүлэх ухаан: педаль дээр биш, толгой дотор ээр эхэлдэг
Хол замд машин бага бензин идүүлэх хамгийн том нууц бол ldquo ид шидийн нэмэлт шингэн rdquo ldquo гайхамшигт магнит rdquo ldquo яндан дээр зүүсэн сахиус rdquo биш Гол нууц нь ердөө энэ хурдаа тогтвортой барих огцом гишгэхгүй байх дугуйгаа зөв хийлэх илүү ачаа чирэхгүй байх машинаа эрүүл байлгах Өөрөөр хэлбэл

Хол замд машин бага бензин идүүлэх хамгийн том нууц бол “ид шидийн нэмэлт шингэн”, “гайхамшигт магнит”, “яндан дээр зүүсэн сахиус” биш.
Гол нууц нь ердөө энэ:
хурдаа тогтвортой барих, огцом гишгэхгүй байх, дугуйгаа зөв хийлэх, илүү ачаа чирэхгүй байх, машинаа эрүүл байлгах.
Өөрөөр хэлбэл жолооч хүн машиндаа бензин хэмнүүлдэг болохоос машин өөрөө “эзэн минь ядуу байгаа юм байна” гэж өрөвдөөд шатахуун бага иддэггүй.
1. Хурд ихсэх тусам машин салхитай зодолддог
Засмал дээр өндөр хурдтай явах үед бензиний хамгийн том дайснуудын нэг нь aerodynamic drag буюу агаарын эсэргүүцэл .
Энгийнээр хэлбэл, машин урагшаа явах тусам агаарыг зүсэж, түлхэж явдаг. Хурд нэмэгдэхэд агаарын эсэргүүцэл огцом өснө. Физикийн хувьд эсэргүүцлийн хүч ойролцоогоор хурдны квадратаар өсдөг. Монголчилбол:
100 км/ц-аас 120 км/ц болгоход бензин 20% биш, түүнээс илүү “ууртайгаар” идэгдэж эхэлдэг.
Тиймээс 130–140 км/ц хурдтай яваад “энэ машин их иддэг юм байна” гэж гомдоллох нь өөрөө 3 таваг цуйван идчихээд “гэдэс яагаад дүүрээд байна” гэж гайхахтай адил.
АНУ-ын Эрчим хүчний яамны мэдээллээр хурд хэтрүүлэх, огцом хурд авах, огцом тоормослох зэрэг aggressive driving буюу огцом, түрэмгий жолоодлого нь засмал хурдны зам дээр шатахуун зарцуулалтыг ойролцоогоор 15–30% -иар муутгаж чаддаг.
Алтан дүрэм:
Хол замд хамгийн хэмнэлттэй бүс ихэнх машинд ойролцоогоор 80–100 км/ц орчим байдаг. Машин, хөдөлгүүр, араа, салхи, ачаанаас хамаарч өөрчлөгдөнө. Гэхдээ нэг зүйл тодорхой: 120–140 км/ц бол хэмнэлт биш, бензиний хүчээр салхи цохиж байгаа хэрэг гэж ойлгоход болно.
2. Тогтвортой хурд бол бензиний хамгийн сайн найз
Хол замд зарим хүн ингэж явдаг:
газ өгнө,
урд машинд наалдаж очно,
тоормос гишгэнэ,
дахиад газ өгнө,
дахиад тоормослоно.
Ийм жолоодлогыг шинжлэх ухаанаар speed fluctuation буюу хурдны савлагаа гэж хэлж болно. Харин энгийнээр бол:
жолооч бензинээ хөдөлгүүрт биш, өөрийнхөө тэвчээргүй зан руу шахаж байна гэсэн үг.
Машин хамгийн бага иддэг нөхцөл нь steady-state cruising буюу тогтвортой хурдтай жигд явалт юм. Хөдөлгүүр нэг тогтвортой ачаалал дээр ажиллана, хурдны хайрцаг дээд араандаа тайван сууна, тоормос бага хэрэглэнэ.
Тоормос гэдэг бол шатсан бензинийг дулаан болгож агаарт хаяж байгаа төхөөрөмж.
Та ойр ойрхон тоормослоод байвал “миний бензин хаачив?” гэж асуух хэрэггүй.
Тоормосны дискэн дээр чинь халуун болоод алга болсон.
3. Дугуйны хий — үнэгүй хэмнэлт
Шатахуун хэмнэх хамгийн уйтгартай боловч хамгийн бодит арга бол дугуйны даралт.
Дугуй дутуу хийтэй байвал rolling resistance буюу өнхрөх эсэргүүцэл эрс нэмэгдэнэ. Өөрөөр хэлбэл дугуй зам дээр илүү их нухлагдаж, машин өөрийгөө чирж яваа мэт болно.
EPA-ийн техникийн тайланд 20 mpg орчим зарцуулалттай машин дээр дугуй 3–4 psi дутуу хийтэй байх нь шатахуун зарцуулалтыг ойролцоогоор 2% -иар нэмэгдүүлж болдог гэж дурдсан. Түүнчлэн дугуй 3 psi дутуу байх тутам түлшний хэмнэлт ойролцоогоор 1% -иар муудаж болно гэж зөвлөдөг.
1% бага юм шиг санагдаж байна уу?
1000 км замд 150 литр иддэг Land Cruiser дээр 1% гэдэг 1.5 литр. 3–4% гэвэл 5 литр. Тэгээд “бензин үнэтэй байна” гэж уйлна. Дугуйгаа хийлэхэд 2 минут л болно шүү дээ, уг нь..
Дүрэм:
Хол замд гарахын өмнө дугуйгаа хүйтэн үед нь үйлдвэрлэгчийн заасан даралтаар хийлгэ. Хаалганы багана, таг, manual дээр байдаг. “Нүдээрээ харахад гайгүй байна” гэдэг бол хэмжилт биш, зөн билэг.
4. Илүү ачаа бол илүү бензин
Машинд хэрэггүй юм ачна гэдэг бол бензинээрээ гэрийнхээ хогийг аялалд авч явж байна гэсэн үг.
Vehicle mass буюу машины нийт жин нэмэгдэх тусам хөдлөхөд, хурд авахад, өгсүүр давахад илүү энерги хэрэгтэй. Ялангуяа Prius шиг хөнгөн, хэмнэлттэй машинд 100–150 кг илүү ачаа шууд мэдэгдэнэ. Land Cruiser дээр арай бага мэдрэгдэх ч бензин дээрээ л гарна. Alphard дээр бол хүмүүс + ачаа + дээврийн хайрцаг нэмэгдэхээр “тансаг автобус” биш, “салхинд том хайрцаг чирсэн бензин сорогч” болно.
Гэхдээ засмал дээр жингээс илүү аймаар дайсан бий: roof rack / roof box буюу дээврийн ачаа, дээврийн хайрцаг .
Berkeley Lab болон NREL-ийн судалгаагаар дээврийн тавиурууд 2015 онд АНУ-ын хөнгөн тээврийн хэрэгслийн түлшний хэрэглээний 0.8% , буюу ойролцоогоор 100 сая галлон бензин зарцуулахад нөлөөлсөн гэж тооцоолсон.
Монголчилбол:
Дээвэр дээрээ хоосон rack авч яваад бензин их идээд байвал машин буруугүй.
Та өөрөө машиндаа салхины эсрэг самбар зүүчихсэн байна.
5. Cruise control хэрэгтэй, гэхдээ тархиа унтраах зөвшөөрөл биш
Cruise control буюу тогтмол хурд баригч нь тэгш засмал дээр бензин хэмнэхэд тусална. Учир нь хүний хөл шиг “бага зэрэг нэмж, бага зэрэг хасаад” байдаггүй. Тогтвортой барина.
Гэхдээ өгсүүр, уруутай газар cruise control заримдаа хэт хүчтэй газ өгдөг. Ялангуяа том SUV, Alphard шиг жинтэй машин дээр өгсүүрт хурдаа яг барих гэж хөдөлгүүрийг илүү ачаалж болно.
Дүрэм:
Тэгш зам дээр cruise control ашигла.
Өгсүүр, уруутай, салхитай, гүйцэж түрүүлэх ихтэй нөхцөлд өөрөө ухаантай жолоод.
Cruise control бол туслах систем. Жолоочийн тархийг орлох хиймэл эрхтэн биш.
Машин тус бүрээр жишээ
1. Prius — хэмнэлтийн хаан, гэхдээ тэнэг жолоочийг авардаг бурхан биш
Prius бол hybrid system буюу бензин + цахилгаан хосолсон системтэй машин. Хот дотор зогсож, хөдөлж, удаашрах үед regenerative braking буюу тоормосны энергийг буцааж цэнэглэх систем маш сайн ажилладаг.
Гэхдээ хол засмал дээр Prius-ийн давуу тал хот шиг их биш. Учир нь 100 км/ц-аас дээш хурдтай тогтвортой явахад цахилгаан туслалцаа багасаж, бензин хөдөлгүүр болон агаарын эсэргүүцэл гол тоглогч болно.
AAA-ийн туршилтад Toyota Prius 65 mph буюу ойролцоогоор 105 км/ц хурдтай явахдаа 55 mpg орчим байсан бол 85 mph буюу 137 км/ц дээр 16.4 mpg хүртэл алдагдалтай гарсан гэж дурдсан.
Монголчилбол Prius дээр:
90–100 км/ц — “би хэмнэлттэй машин”
120 км/ц — “би арай их идэж байна”
140 км/ц — “намайг Corolla шиг бодоод байна уу?”
Prius-тэй хол замд бензин бага идүүлэх арга:
Хурдаа 90–105 км/ц орчим тогтвортой барь.
Огцом гишгэхгүй. Prius-ийн power meter дээр “PWR” хэсэг рүү байнга оруулахгүй.