Байрны дундах зам дээр 40 км/цаг явна гэдэг “жаахан яарсан” биш. Бараг хөдөлгөөнт зэвсэг.
Монголд хорооллын дундах байрны дундах зам дээр дээд хурд 20 км цаг байх ёстой гэсэн ойлголт бий Энэ орчинд хүүхэд гэнэт гарч ирнэ хөгшин хүн алхана хүн машинаас бууна дугуйтай хүүхэд булангаас орж ирнэ эгнэсэн машинуудын завсраас явган хүн харагдахгүй гарна Ийм орчинд машин биш явган хүн гол дүр байх

Монголд хорооллын дундах, байрны дундах зам дээр дээд хурд 20 км/цаг байх ёстой гэсэн ойлголт бий. Энэ орчинд хүүхэд гэнэт гарч ирнэ, хөгшин хүн алхана, хүн машинаас бууна, дугуйтай хүүхэд булангаас орж ирнэ, эгнэсэн машинуудын завсраас явган хүн харагдахгүй гарна. Ийм орчинд машин биш, явган хүн гол дүр байх ёстой. Улаанбаатарын замын хөдөлгөөний дүрмийн тайлбаруудад ч орон сууц, хүн ихтэй хорооллын бүсэд 20 км/цагийн хурдны хязгаар хэрэглэгддэг гэж дурдсан байдаг.
Гэтэл зарим жолооч байрны дундах замаар 30–40 км/цаг давхина.
Тэгээд өөрийгөө “би хурдан явсангүй ээ” гэж бодно.
Уучлаарай.
Хорооллын зам дээр 40 км/цаг гэдэг хурд биш, аюул.
20 ба 40 км/цагийн ялгаа “хоёр дахин” биш. Илүү аймшигтай.
Физикт kinetic energy буюу хөдөлгөөний энерги гэж ойлголт бий. Машины цохилтын энерги хурдны квадратаар өсдөг.
Энгийнээр:
20 км/цаг → 1 нэгж аюул
30 км/цаг → 2.25 дахин их энерги
40 км/цаг → 4 дахин их энерги
Өөрөөр хэлбэл 20 биш 40-тэй явж байгаа жолооч “хоёр дахин хурдан” биш, явган хүнийг мөргөвөл ойролцоогоор дөрөв дахин их цохилтын энерги авчирч байна гэсэн үг.
Энэ бол мэдрэмж биш.
Энэ бол физик.
Физик бол таны “би сайн хүн шүү дээ” гэдэг тайлбарыг сонсдоггүй.
Хүүхэд машины завсраас гарч ирэхэд танд бодох хугацаа байхгүй
20 км/цаг хурдтай машин секундэд ойролцоогоор 5.6 метр явна.
40 км/цаг хурдтай машин секундэд ойролцоогоор 11.1 метр явна.
Жолооч хүн аюул хараад тоормос гишгэх хүртэл reaction time буюу хариу үйлдлийн хугацаа шаардагдана. Ердөө 1 секунд хожимдлоо гэж бодъё.
20 км/цаг дээр машин 1 секундэд 5–6 метр явна.
40 км/цаг дээр машин 1 секундэд 11 метр явна.
Өөрөөр хэлбэл, 40-тэй явж байгаа хүн тоормос гишгэхээсээ өмнө л нэг жижиг өрөөний урттай тэнцэх зайг туулчихна.
Байрны дундах зам дээр тэр 11 метрийн дотор юу байж болох вэ?
Хүүхэд.
Тэрэг түрсэн ээж.
Настай хүн.
Нохой хөтөлсөн хүн.
Машины араас гарч ирсэн явган зорчигч.
Тэгээд жолооч “гэнэт гараад ирсэн” гэнэ.
Гэнэт гарч ирсэн биш.
Та хэт хурдтай явсан болохоор амьдралын жирийн хөдөлгөөн танд гэнэтийн осол шиг санагдсан.
30 км/цаг дээр амьд үлдэх магадлал өндөр. 40 км/цаг дээр тоглоом өөр болно.
ДЭМБ-ын speed management буюу хурдны удирдлагын материалд насанд хүрсэн явган зорчигч 30 км/цаг болон түүнээс доош хурдтай мөргөгдвөл амьд үлдэх магадлал ойролцоогоор 90% гэж дурдсан байдаг. Зарим судалгаанд энэ нь бүр 99% хүртэл гэж гардаг.
Харин хурд өсөхөд эрсдэл огцом нэмэгдэнэ. Rosen нарын судалгаагаар 50 км/цагийн мөргөлтийн нас барах эрсдэл нь 40 км/цагийнхаас 2 дахинаас их, 30 км/цагийнхаас 5 дахинаас их байсан гэж гарсан.
Мөн явган хүний аюулгүй хурдны талаархи тайлбаруудад 30 км/цаг дээр явган хүний нас барах магадлал 10%-аас бага, 40 км/цаг дээр 26%, 50 км/цаг дээр 80%-аас дээш гэж дурдсан тооцоолол бий.
Тэгэхээр 20-ийн бүсэд 40-тэй явж байгаа хүн “жаахан хурдалсан” биш.
Тэр хүн явган хүний амьд үлдэх магадлалыг өөрийн баруун хөлөөрөө багасгаж байна.
“Би сайн жолооч” гэдэг бол тоормосны зайг богиносгодоггүй
Зарим хүн:
“Би олон жил барьсан.”
“Би мэдрэмжтэй.”
“Би хяналттай явж байсан.”
гэнэ.
Сайхан. Гэхдээ таны туршлага физикийн хуулийг өөрчилдөггүй.
40 км/цаг дээр хөдөлгөөний энерги 20 км/цагтай харьцуулахад 4 дахин их.
40 км/цаг дээр 1 секундэд явах зай 20 км/цагийнхаас 2 дахин их.
40 км/цаг дээр явган хүний гэмтэх, үхэх эрсдэл огцом өсдөг.
“Би сайн хүн” гэдэг чинь дугуйны барьц нэмдэггүй.
“Би эмэгтэй хүн шүү дээ” гэдэг чинь тоормосны зайг багасгадаггүй.
“Би хүүхэдтэй хүн” гэдэг чинь мөргүүлсэн хүүхдийн гавлыг хамгаалдаггүй.
Машин таны зан чанараар биш, масс × хурд гэдэг тоогоор мөргөнө.
Сайхан төрхтэй, сайхан сэтгэлтэй хүн ч 40 км/цаг дээр алуурчнаас илүү бодитой аюул болж чадна
Энийг шулуухан хэлэх хэрэгтэй.
Сайхан төрхтэй, сайхан сэтгэлтэй эмэгтэй байж болно.
Боловсролтой, ажилтай, хүүхдэд хайртай, амьдрал дээр хэнийг ч гомдоохгүй хүн байж болно.
Гэхдээ байрны дундах замаар 40 км/цаг явж байвал тухайн мөчид тэр хүн хамгийн хүйтэн сэтгэлтэй алуурчнаас ч илүү бодитой аюултай байж болно.
Яагаад?
Хутгатай алуурчин хүн рүү зориуд дайрах ёстой.
Харин 40-тэй явж байгаа машинд ердөө нэг хүүхэд машины завсраас гарахад л хангалттай.
Алуурчин хүн хайж явдаг.