Айкидогийн koshinage дээр яагаад “аюултайгаар хөөрөөд”, багш алга болчих шиг санагддаг вэ?
Айкидогийн анхны бэлтгэл дээр koshinage буюу ууц ташаагаар өргөж шидэх мэх дээр унаж үзсэн хүн нэг зүйлийг маш хурдан ойлгодог ldquo Би ер нь сая өөрөө унав уу багш намайг унтраагаад дахин асаав уу rdquo Гаднаас харахад гоё Дотор нь орсон хүнд бол хэдхэн хоромд тархи чих нүд тэнцвэр айдас

Айкидогийн анхны бэлтгэл дээр koshinage буюу ууц/ташаагаар өргөж шидэх мэх дээр унаж үзсэн хүн нэг зүйлийг маш хурдан ойлгодог:
“Би ер нь сая өөрөө унав уу, багш намайг унтраагаад дахин асаав уу?”
Гаднаас харахад гоё.
Дотор нь орсон хүнд бол хэдхэн хоромд тархи, чих, нүд, тэнцвэр, айдас, нэр төр бүгд зэрэг update хийгдэж байгаа юм шиг санагдана.
Яагаад тэгж эвгүй байдаг вэ гэвэл энэ мэх таны биеийн гурван том системийг нэг дор будилуулдаг:
тэнцвэрийн систем ,
орон зайн мэдрэмж ,
аюулын хариу урвал .
Монголчилбол: багш таныг зүгээр өргөж шидээгүй.
Таны тархины “би хаана байна вэ?” гэдэг газрын зургийг түр устгачихаж байгаа юм.
1. Таны center of mass буюу хүндийн төв хулгайлагдана
Хүн зогсож байхдаа өөрийгөө “би тэнцвэртэй байна” гэж мэдэрдэг. Үүний гол нь center of mass буюу хүндийн төв ба base of support буюу тулгуурын суурь хоёрын харьцаа.
Хүндийн төв чинь хоёр хөлийн чинь хооронд, тулгуурын суурин дотор байвал та босоо байна. Харин тэр хүндийн төв тулгуурын сууриас гарвал бие чинь “за баяртай, газарт уулзъя” гэдэг горим руу орно. Алхах үед хүртэл бие хүндийн төв ба тулгуурын суурийн харьцааг байнга зохицуулж тэнцвэрээ хадгалдаг гэж biomechanics буюу хөдөлгөөний механикийн судалгаанд тайлбарладаг. (PubMed)
Koshinage дээр багш юу хийдэг вэ?
Тэр таны хүндийн төвийг өөрийнхөө ташаа, ууц, нурууны шугам дээр авчирна. Таны хөл газарт байгаа мэт боловч таны жин аль хэдийн өөр хүний биед шилжсэн байна. Энэ мөчид таны тархи хуучин программ ажиллуулж байна:
“Би хөл дээрээ байна.”
Гэтэл бодит байдал:
“Үгүй ээ, чи одоо багшийн ташаан дээр түрээсээр амьдарч байна.”
Энэ зөрүү л аймшигтай мэдрэмж төрүүлдэг.
2. Тулгуур алга болно. Хүн өөрийгөө газартай холбоотой үедээ л зоригтой байдаг
Хүн газар дээр хоёр хөлтэй байхад их зоригтой.
Коммент бичнэ, дайрна, барина, эсэргүүцнэ.
Харин хоёр хөл нь тулгуураа алдах мөчид тэр бүх “би чадна” гэдэг зан түр алга болно. Яагаад гэвэл тархи амьд үлдэх горим руу шилждэг.
Koshinage дээр довтлогчийн хөл газраас салж, эсвэл газар дээр байгаа ч үр ашигтай тулгуур байхаа больдог. Үүнийг энгийнээр:
support loss буюу тулгуур алдагдал гэж ойлгож болно.
Та өөрийгөө довтолж байна гэж бодоод орно.
Гэтэл нэг мөчийн дараа таны хамгийн том асуудал довтолгоо биш, өөрийнхөө нүүрийг газартай танилцуулахгүй байх болж хувирна.
Айкидо энд л сонирхолтой.
Тэр таны хүчийг шууд зогсоохгүй.
Зүгээр л таны хүчний эзнийг өөрөөс чинь булаагаад авчихна.
3. Vestibular system буюу тэнцвэрийн систем чинь “юу болоод байна аа?” гэж орилно
Хүний дотоод чихэнд vestibular system буюу тэнцвэрийн систем байдаг. Энэ систем нь semicircular canals буюу хагас дугуй сувгууд , мөн otolith organs буюу шугаман хурдатгал, толгойн хазайлтыг мэдрэх эрхтнүүд -ээс бүрддэг. Тэд толгой эргэх, хазайх, урагш хойш хурдлах, доош унах зэрэг хөдөлгөөнийг тархинд мэдээлдэг. (Cleveland Clinic)
Koshinage дээр таны толгой, их бие, хөл гурвын чиглэл гэнэт солигдоно.
Толгой нэг мэдээлэл өгнө.
Нүд өөр мэдээлэл өгнө.
Булчин, үе мөчний мэдрэмж өөр мэдээлэл өгнө.
Тэгээд тархи чинь:
“Энэ хүн довтолж байсан. Одоо яагаад тэнгэр, тааз, татами гурав ээлжилж харагдаад байна?”
гэж асууна.
Энэ үед үүсдэг будлианыг sensory mismatch буюу мэдрэхүйн мэдээллийн зөрчил гэж тайлбарлаж болно. Нүд “би ингэж харж байна” гэнэ. Дотоод чих “үгүй ээ, бид эргэж байна” гэнэ. Биеийн мэдрэмж “ер нь тулгуур хаана байна?” гэнэ.
Тэгээд та өөрөө “багш алга болчих шиг боллоо” гэж мэдэрнэ.
Үнэндээ багш алга болоогүй.
Таны тархины tracking system буюу байршил хянах систем түр хоцорсон.
4. Яагаад багш алга болчих шиг санагддаг вэ?
Энэ бол айкидогийн хамгийн гоё аймшиг.
Довтлох үед та багшийг урдаа харж байна. Та түүн рүү чиглэж байна. Гэтэл багш tai sabaki буюу довтолгооны шугамаас биеэ гаргах хөдөлгөөн хийж, таны урд байгаа байршлаас хажуу/доод/дотор шугам руу шилжинэ.
Та хуучин мэдээллээр довтолж байна.
Багш шинэ байрлалд орчихсон байна.
Үүнийг компьютерийн хэлээр хэлбэл:
Таны GPS 1 секунд хоцорч update хийж байна.
Гэхдээ айкидод 1 секунд гэдэг асар их. Хүний тэнцвэрийн систем маш хурдан ажилладаг. Жишээ нь vestibulo-ocular reflex буюу толгой хөдөлсөн ч харааг тогтвортой байлгах рефлекс нь ойролцоогоор 7–15 миллисекундийн маш богино хоцролттой ажилладаг гэж тайлбарлагддаг. (Medscape eMedicine)
Гэхдээ рефлекс хурдан байлаа гээд тактикийн ойлголт, тэнцвэр, уналтын чиглэл бүгд шууд амжина гэсэн үг биш. Багш зөв цаглалтай орвол таны нүд багшийг хайж байх хооронд таны бие аль хэдийн түүний ташаан дээр байрласан байна.
Тиймээс “багш алга болчихсон” биш.
Та өөрөө хуучин газар руу довтолсон байна.
5. Кохинаге айдас төрүүлдэг шалтгаан нь өндрөөс биш, хяналт алдагдсанаас
Хүн заавал өндөр дээрээс унахдаа л айдаггүй. Хяналтаа алдахдаа айдаг.
Koshinage дээр хамгийн эвгүй зүйл нь:
би хаашаа унах гэж байна вэ,
хэзээ газар хүрэх вэ,
толгой хаана байна вэ,